FACAL-TÒISICH

Mar a chleachdar an stiùireadh seo

Tha a' chomhairle a gheibhear anns an stiùireadh seo air a stèidheachadh air obair mhaith a tha a' dol cheana ann an dealbhachadh agus ann an deasachadh phoileasaidhean agus phrògraman airson ionnsachadh agus teagasg na Gàidhlig ann an sgoiltean na h-Albann.

Gheibhear a' Ghàidhlig anns na sgoiltean mar mheadhan teagaisg agus mar dhàrna cànain. Thàtar a' tairgse comhairle mun dà shuidheachadh sin. Tha an stiùireadh seo air a chur a-mach ann an trì Pàirtean: tha Pàirt 1 a' tairgse comhairle mu chloinn a tha ann an clasaichean tro mheadhan na Gàidhlig, no a tha fileanta sa Ghàidhlig agus iad ann an sgoiltean dà-chànanach; tha Pàirt 2 a' tairgse comhairle mu chloinn a tha ag ionnsachadh na Gàidhlig; tha Pàirt 3 a’ tairgse comhairle a bhuineas do Phàirt 1 agus do Phàirt 2. Cuidichidh an stiùireadh ceannardan-sgoile agus prìomh- thidsearan Gàidhlig gus breithneachadh rianail a dhèanamh air na thàtar a’ cur air adhart anns gach sgoil no roinn-sgoile, agus gus Prògraman obrach atharrachadh agus a leasachadh a rèir ’s mar a thàtar gan toirt mun aire. Tha còir gun cuidicheadh seo gus dèanamh cinnteach gu bheil a’ chlann air fad a’ faighinn cothroim air prògram obrach a tha ro-leantainneach agus òrdail agus a tha gan cur gu an dùbhlan, ge b’e air bith dè an aois a tha iad, dè na comasan a tha aca no dè an suidheachadh corparra no sòisealta anns a bheil iad.

Aig fìor thoiseach an ath-bhreithneachaidh seo bidh pàipearan poileasaidh na sgoile no na roinn-sgoile. Bidh iad seo air an toirt gu ìre feadh grunnan bhliadhnachan, a'gabhail ealla ri suidhichidhean, prìomh-amasan is goireasan na sgìre, agus ri stiùireadh agus comhairle Ùghdarras an Fhoghlaim. Bu chòir iad seo a-nis ath-bhreithneachadh ann an lorg na Feallsanachd an dàrna cuid airson meadhan na Gàidhlig no airson luchd-ionnsachaidh, a tha a' toirt far comhair nan dòighean ionnsachaidh agus teagaisg anns a' Ghàidhlig a tha air an toirt gu ìre anns a' chuid eile den stiùireadh. Ged nach eil dùil gum bi na dòighean-obrach a tha a' dol an-ceartuair gan atharrachadh gu tur, 's dòcha gum bi diofar cudthruim air nithean àraidh ann an raointean obrach sònraichte, a chuireas feum air aire no air leasachadh sònraichte, gus ruighinn air an t-seòrsa farsaingeachd agus co-chòrdaidh a thàtar a' toirt mun aire.

Ma bhitheas ath-bhreithneachadh no atharrachadh ga dhèanamh air poileasaidh, tha seo a' ciallachadh gum feumar Prògraman no planaichean obrach cuideachd an ath-bhreithneachadh gu faiceallach. Gus cuideachadh leis an seo, tha an stiùireadh a' toirt far comhair nan nithean as cudromaiche a tha air an comharrachadh anns an dà fheallsanachd mar àireamh de bhuilean coileanaidh a bhithear a' stèidheachadh anns an fharsaingeachd. Taobh a-staigh gach buile thàtar ag ainmeachadh àireamh de dh'iallan no de roinnean ionnsachaidh anns am bi a' chlann a' faotainn fiosrachaidh. A thaobh na morchodach de dh'iallan airson clann a tha gan oideachadh tro Ghàidhlig tha cuimsean coileanaidh co-cheangailte riutha aig còig ìrean coileanaidh (ged tha iomradh air cuid de dh'iallan aig nas lugha na coig ìrean no ann an dòigh nas coitchinne). Air cuimsean coileanaidh airson luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig tha iomradh aig tri ìrean.

Tha na cuimsean seo 'nan comharran air adhartas ann an ionnsachadh taobh a-staigh na h-èille, gach cuimse ag iarraidh eòlais, tuigse no sgilean nas iom-fhillte no nas ionnsaichte na bha an tè a bha roimhpe. Ma nithear tomhas faiceallach air na Prògraman a tha ann cheana, gan coimeas ris na tha sna cuimsean, cuidichidh seo gus dèanamh cinnteach gu bheil na nithean cudromach uile air an còmhdach a bhuineas don Ghàidhlig; gu bheil adhartas reusanta don chloinn anns na Prògraman o ìre gu ìre; agus gu bheil sgaradh dòigheil anns an obair, gus obair a chur mu choinneamh na cloinne a tha a rèir an cuid chomasan ach a tha cuideachd gan cur gu dùbhlan gu leòr.

Bidh am freagarrachadh agus an leasachadh seo fo bhuaidh nan clàran oideachaidh an dà chuid airson clann a tha gan oideachadh tro Ghàidhlig agus airson luchd-ionnsachaidh. Tha an earrann seo a' comharrachadh cuid de na dòighean anns am faodar a dhol an sàs san rum-theagaisg anns na seòrsachan ionnsachaidh air a bheilear a' dèanamh iomraidh, agus cuidichidh i tidsearan gu bhith a' deasachadh an cuid teagaisg agus a' cur rian air. A-rithist, a cheart cho dòcha gum bi na thàtar a' tairgse cheana fhathast freagarrach; ach bidh buaidh aig na thàtar a' toirt mun aire anns an earrainn seo air leudachadh agus atharrachaidhean air an obair a tha a' dol-an ceartuair.

Tha gach sgoil agus gach roinn-sgoile gu ìre bhig eadar-dhealaichte agus iad a' tairgse foghlaim do bhuidhnean eadar-dhealaichte de chloinn. Bidh a' chomhairle ann am Pàirt 3, foghlam tro Ghàidhlig agus luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig, na cuideachadh do na tidsearan gus am Prògraman obrach ullachadh a rèir feumalachdan gach pàiste fa leth agus bhuidhnean sònraichte chloinne. Thàtar a' toirt comhairle seachad an seo mu ionnsachadh agus teagasg air cloinn aig a bheil duilgheadasan ionnsachaidh, agus air cloinn a dh'fheumas an cur gu an dùbhlan seach na thàtar a' tairgse aig Ìre E, sin an ìre choileanaidh as adhartaiche air a bheil iomradh anns a' phàipear seo. Tha comhairle anns an earrainn seo cuideachd mu bhith a' gabhail ealla ri iomadalachd sheòrsachan cànain agus dualchais ann an clas cànain na Gàidhlig.

Tha an stiùireadh nàiseanta air measadh a' mìneachadh mar as còir measadh a thoirt air adhart mar làn phàirt de dh'ionnsachadh agus de theagasg anns a' chlas, agus 's ann às a thig a' mhòrchuid de chomhairle agus de thaice do sgoiltean a thaobh an cuid phoileasaidhean measaidh fhèin a thoirt air adhart an co-cheangal ris a' phrògram leasachaidh airson a' chlàir-theagaisg aig 5-14. Tha Pàirt 3 a' tairgse àireamh chomharran-iùil air a' Ghàidhlig anns a' chlàr-theagaisg. An cois an stiùiridh eadar-dhealaichte air measadh, cuidichidh an earrann seo sgoiltean agus roinnean-sgoile gus na poileasaidhean measaidh a tha aca cheana ath-bhreithneachadh agus a thoirt air adhart agus gus dòighean measaidh a shnìomh a-steach ann am Prògraman a' chlas gus fìor thaice thoirt do dh'ionnsachadh agus gus na h-ath cheumannan a chomharrachadh do phàistean fa leth.

Tha Pàirt 3 den stiùireadh a' beachdachadh air grunn de chùisean sònraichte a bhuineas don Ghàidhlig anns a' chlàr-theagaisg - nithean mu bheil tidsearan gu tric a' nochdadh mì-chinnt. Tha còir gun cuidicheadh a' chomhairle agus na bun-bheachdan anns an earrainn seo ann a bhith a' freagairt ceistean thidsearan agus a' cur ri am misneachd ann a bhith a' cur aghaidh air na cùisean sin mar làn phàirt de dh'ionnsachadh agus de theagasg anns a' chlas.